Telefonda en sık sorduğumuz soru şudur: "Yük kaç kilo?" Cevap çoğu zaman "Bilmiyorum, ama çok ağır değil" olur. Oysa vinç ya da hiyap seçerken ağırlık, işin geri kalanından daha belirleyicidir. Bu yazıda kaldırılacak yükün ağırlığını nasıl bulacağınızı, en güvenilir kaynaktan en zayıfına doğru sıraladık.
Ağırlık bilgisinin kaynakları (güvenilirlik sırasıyla)
1. Cihaz etiketi ve isim plakası
Jeneratör, kompresör, trafo, klima dış ünitesi, soğutma grubu, endüstriyel makine gibi ekipmanların çoğunda üretici bilgilerini gösteren bir etiket ya da metal plaka bulunur. Bu plakada model, seri numarası, elektrik değerlerinin yanında genellikle ağırlık da yazar. Ağırlık "kg", "Weight", "Net weight" ya da "Gewicht" gibi ifadelerle belirtilir.
Dikkat edilmesi gereken iki ayrım:
- Net ağırlık: Cihazın kendi ağırlığı, genellikle sıvılar hariç.
- Çalışma ağırlığı: Yağ, yakıt, soğutma sıvısı gibi işletme sıvılarıyla birlikte ağırlık.
Jeneratör gibi yakıt deposu olan ekipmanlarda bu fark önemlidir. Etiketin fotoğrafını çekip göndermeniz yeterlidir; değeri birlikte okuruz.
2. Katalog ve teknik föy
Etiket okunmuyorsa model numarasıyla üreticinin kataloğuna ya da teknik veri sayfasına ulaşılabilir. Teknik föylerde ağırlık çoğu zaman ölçülerle birlikte verilir. Bazı kataloglarda "nakliye ağırlığı" ayrıca belirtilir; bu değer ambalaj ve paleti de kapsar.
3. Fatura ve irsaliye
Yeni alınmış ekipmanlarda irsaliye ya da sevk belgesinde brüt ağırlık yazabilir. Bu bilgi nakliye firması için hazırlandığından genellikle ambalajlı ağırlığı gösterir.
4. Ambalaj ve koli üstü bilgiler
Ambalajlı gelen ürünlerin kolisinde ya da sandığında net ve brüt ağırlık çoğu zaman basılıdır. Ambalajı açmadan kaldıracaksanız brüt ağırlığı esas alın.
5. Benzer ürünler ve tahmin
Hiçbir kaynak yoksa, ölçüler ve malzemeden yola çıkarak tahmin yapılır. Bu en zayıf yöntemdir ve her zaman pay bırakılarak kullanılır.
Ağırlığa eklenmesi unutulanlar
Yükün kendisi kadar, kancaya asılan her şey toplam ağırlığa dahildir:
| Ek unsur | Açıklama |
|---|---|
| Palet | Ahşap ya da metal palet, yükün altında taşınıyorsa ağırlığa eklenir |
| Sandık / kasa | Ağır ekipmanlar ahşap sandıkla gelebilir |
| İçindeki sıvılar | Yakıt, yağ, su, soğutucu |
| Sabitleme parçaları | Kaide, ayak, montaj şasesi |
| Kaldırma ekipmanı | Sapan, zincir, travers, kanca bloğu |
| Yükün üstündeki malzeme | Paletin üstüne konmuş ek kutular, aksesuarlar |
Özellikle "bunu da alıp çıkalım" diye son anda eklenen malzemeler, sahada en çok karşılaştığımız sürprizlerdendir.
Yük tablosu: aynı vinç, farklı kapasite
Ağırlığı bulduktan sonra ikinci kritik soru, yükün nereye konacağıdır. Burada devreye vincin yük tablosu girer.
Her vinç ve hiyap için üretici bir yük tablosu (yük diyagramı) hazırlar. Bu tablo, bomun uzunluğuna ve açıklığına göre güvenle kaldırılabilecek ağırlığı gösterir. Temel kural şudur:
Katalogda yazan azami kapasite, yükün araca en yakın olduğu, bomun en kısa olduğu durum içindir. Yükü bahçenin içine, binanın arkasına ya da çatıya koymak gerekiyorsa, aynı vinç çok daha az ağırlık kaldırabilir.
Basit bir örnek
Bir villa sahibinin bahçeye jeneratör yerleştireceğini düşünün. Jeneratörün ağırlığı aracın katalog kapasitesinin oldukça altında. Ama araç yola park edecek, jeneratör ise bahçe duvarının arkasında, yoldan uzakta bir noktaya konacak. Bu durumda yük tablosuna bakıldığında, o mesafede aracın kapasitesinin jeneratör ağırlığına yaklaştığı ya da altında kaldığı görülebilir. Çözüm ya daha büyük bir vinç, ya aracın bahçeye daha yakın bir noktaya konumlanması ya da yükün iki aşamada taşınmasıdır.
Bu yüzden teklif isterken şu üç bilgiyi birlikte verin:
- Yükün ağırlığı (ve kaynağı)
- Aracın durabileceği nokta
- Yükün konacağı nokta ve araya giren engeller (duvar, ağaç, saçak)
Yük tablosunu kim okur?
Yük tablosunu okumak ve kaldırmanın tablonun içinde kalıp kalmadığını değerlendirmek operatörün işidir. Sizden beklenen, doğru bilgiyi vermektir. Operatör, aracın konumunu, bomun açılacağı mesafeyi ve yükün ağırlığını tabloya göre karşılaştırır. Birçok modern vinçte ayrıca yük moment sınırlayıcı bulunur; bu sistem, kaldırma tablonun dışına çıkmaya başladığında uyarı verir ve hareketi kısıtlar. Ama bu sistem son güvenlik önlemidir, planlamanın yerine geçmez.
Sık karşılaşılan yükler için ipuçları
Her yük farklı olsa da sahada bazı yük türleriyle sık karşılaşıyoruz. Aşağıdaki notlar, bilgiyi nereden bulacağınıza dair yol gösterir:
- Jeneratör: İsim plakasında genellikle kuru ağırlık yazar. Yakıt deposu doluysa ağırlık belirgin şekilde artar; mümkünse depoyu boş ya da az dolu taşıtın.
- Klima ve soğutma grupları: Dış ünite etiketinde net ağırlık bulunur. Büyük çatı tipi ünitelerde kaldırma noktaları üretici tarafından işaretlenmiştir.
- Kasa ve çelik dolap: Dışarıdan küçük görünse de çelik gövde ve iç dolgu nedeniyle ağır olabilir. Model numarasıyla üreticiye ulaşmak en güvenli yoldur.
- Taş, mermer, beton parçalar: Ölçüleri alınır ve malzemenin yoğunluğu üzerinden hesaplanır. Bu tahmin kaba olduğu için geniş pay bırakılır.
- Paletli inşaat malzemesi: Torba, blok ya da seramik paletlerinin üzerinde genellikle ürün ağırlığı ve paletteki adet yazar; çarpım yapılarak toplam bulunur, palet ağırlığı eklenir.
Ağırlık merkezi ve bağlama
Ağırlığı bilmek yetmez; ağırlığın yükün neresinde toplandığı da önemlidir. Motor tarafı ağır bir makine, tek taraflı tanklı bir ekipman ya da uzun ve dengesiz bir parça, kaldırıldığında eğilir. Bazı ekipmanlarda üretici kaldırma noktalarını işaretler; bu noktalar varsa mutlaka kullanılmalıdır. Fabrika ve depo içindeki taşımalarda bu konuyu fabrika makine taşıma planlama yazısında daha ayrıntılı ele aldık.
Pay neden bırakılır?
Ağırlık bilgisi ne kadar güvenilir olursa olsun, vinç seçiminde her zaman bir güvenlik payı bırakılır. Bunun sebebi, kaldırma sırasında yükün sallanması, rüzgar, ani duruşlar ve zemindeki küçük oturmalar gibi etkilerin yüke ek kuvvet bindirmesidir. Ayrıca etikette yazmayan bir aksesuar ya da içeride unutulmuş bir malzeme, toplam ağırlığı değiştirebilir. Bu yüzden ağırlığı tam sınırda olan bir yük için, bir üst kapasitedeki aracı tercih etmek çoğu zaman en doğru karardır.
Teklif öncesi fotoğraf rehberi
Ağırlık konusunda en hızlı sonuç için:
- Etiketin ya da plakanın net, okunur fotoğrafı
- Yükün tamamını gösteren bir fotoğraf, yanında ölçek için bir insan ya da bilinen bir nesne
- Varsa kaldırma noktalarının yakın çekimi
- Aracın duracağı yer ile yükün konacağı yeri aynı karede gösteren geniş bir fotoğraf
Bu bilgilerle hiyap / mobil vinç seçimini doğru yaparız; yük bir noktadan başka bir adrese gidecekse vinçli taşıma olarak planlarız.
Etiket fotoğrafını ve iki konumu gönderin, yükünüze uygun aracı belirleyip size net bir teklif hazırlayalım: fiyat teklifi alın.
Sık sorulanlar
Ağırlığı hiç bulamazsam ne olur?
Ölçüleri, malzemesini ve fotoğraflarını gönderin. Benzer ekipmanlar üzerinden bir aralık belirleriz ve vinci bu aralığın üst sınırına göre, pay bırakarak seçeriz.
Neden aracın kapasitesi yükten fazla olmasına rağmen başka araç öneriliyor?
Çünkü vincin kapasitesi, bom açıklığı arttıkça düşer. Yük araçtan uzağa konacaksa, katalogdaki azami kapasite o mesafede geçerli değildir.
Yükün ağırlık merkezi neden önemli?
Ağırlık merkezi bir tarafa kaymış yükler kaldırıldığında eğilir veya döner. Bu durum sapan ve bağlantı noktalarının doğru seçilmesini gerektirir.